Temperatura. Cytrusy co prawda w swoim naturalnym ¶rodowisku ca³kiem dobrze znosz± ch³odne powietrze, jednak wystawienie ich w mieszkaniu na dzia³anie mrozu, na przyk³ad przy otwartym oknie, mo¿e wywo³aæ opadniêcie li¶ci. Z drugiej strony niska temperatura (10- 15 stopni) w czasie zimy jest konieczna (wtedy ro¶liny przechodz± okres spoczynku, mniej je wtedy podlewamy i nie nawozimy). Temperaturê obni¿a siê od listopada do lutego - marca. Zmiany nie mog± byæ gwa³towne, najlepsze by³oby stopniowe w³±czanie ogrzewania.
¦wiat³o. Najwa¿niejszym warunkiem prawid³owego wzrostu cytrusów jest dostateczna ilo¶æ ¶wiat³a, najlepiej wiêc ustawiæ je na parapecie po³udniowego lub zachodniego okna ( moje cytrusy maj± s³oñce przez 7 godzin), latem za¶ wynie¶æ na balkon. Zmiana o¶wietlenia (przestawianie i przekrêcanie) mo¿e spowodowaæ, ¿e ro¶liny zaadoptowane do ma³ego natê¿enia ¶wiat³a zostan± przypalone - li¶cie zaczn± ¿ó³kn±æ, szczególnie na brzegach i koñcach, a nawet opadaæ. Jednak nawet po zrzuceniu przez cytrynê li¶ci istnieje du¿a szansa, ¿e po okresie przerwy, wyda nowe przyrosty i normalne li¶cie.
Cytryny nie mog± rosn±æ w kuchni, poniewa¿ bardzo szybko gin± z powodu ... gazu, który jest dla nich bardzo toksyczny !!!
Woda. Cytrusy wymagaj± umiarkowanego podlewania. Ziemia w doniczce musi byæ zawsze lekko wilgotna, ale po podlaniu wodê z podstawki powinni¶my wylaæ (powoduje to gnicie korzeni). Wiosn± i latem warto ro¶liny zraszaæ, co nie tylko sprzyja ich wzrostowi, ale te¿ odstrasza przêdziorki. Nie spryskujmy li¶ci nagrzanych przez s³oñce, gdy¿ mog± pojawiæ siê na nich plamy. Nale¿y uwzglêdniæ to , ¿e ro¶liny przed zakwitniêciem wymagaj± zwiêkszonego podlewania (przesuszone zrzucaj± zawi±zki) , natomiast w czasie kwitniêcia s± mniej wra¿liwe i nie reaguj± a¿ tak gwa³townie. Je¿eli przenosi siê ro¶linê do innego pomieszczenia, dobrze jest stopniowo zmieniaæ wilgotno¶æ, wykorzystuj±c na przyk³ad torebkê foliow±, która ograniczy parowanie.
Pod³o¿e. Ziemia do uprawy cytrusów powinna mieæ odczyn lekko kwa¶ny (pH 6,1-6,7, odpowiednie mo¿na uzyskaæ dodaj±c trochê wapna magnezowego) i zawieraæ du¿o substancji organicznych. Przygotowujemy mieszankê ziemi li¶ciowej, kompostowej, piasku i odkwaszonego torfu (w proporcji 2:2:1:1). Na dnie doniczki umieszczamy drena¿. Mo¿e to byæ keramzyt, ¿wir lub kawa³ki ceramicznej doniczki. Pozwoli to na odp³yw nadmiaru wody z doniczki.
Nawo¿enie. Stosunkowo ³atwo mo¿na zdiagnozowaæ niedobory takich pierwiastków jak mangan, magnez, cynk i ¿elazo. Charakterystyczne przebarwienia na li¶ciach mog± byæ wywo³ane zbyt ma³± zawarto¶ci± pierwiastka w pod³o¿u, brakiem form przyswajalnych dla ro¶liny lub zaburzeñ metabolicznych w jego przyswajaniu. Wymienione pierwiastki w pod³o¿u zbyt zasadowym przechodz± w formy nieprzyswajalne dla cytrusów. Przy pH 8-9 mo¿na byæ pewnym, ¿e wyst±pi± objawy niedoborów. Brak ¿elaza, manganu i cynku widaæ g³ównie na najm³odszych li¶ciach ro¶liny, natomiast brak magnezu uwidacznia siê na li¶ciach starych. Niedobór magnezu objawia siê ¿ó³kniêciem koñców li¶ci, przy czym u ich podstawy zachowuje siê odwrócony zielony trójk±t. Niedobór cynku objawia siê wiotczeniem m³odych li¶ci, które staj± siê blado¿ó³te miêdzy ¿y³kami i w koñcu obumieraj±. Przy ciê¿kim niedoborze ¿ó³kn± ca³e li¶cie. Je¶li przestrzeñ pomiêdzy ¿y³kami jest ja¶niejsza, ale ca³e li¶cie zachowuj± kolor zielony i nie dochodzi do ich obumarcia, mo¿na przypuszczaæ, ¿e wyst±pi³ niedobór manganu. Brak przyswajalnego ¿elaza ma podobne objawy - ¿y³ki pozostaj± ciemnozielone, a miêdzy nimi pojawiaj± siê blade przebarwienia lub ¿ó³te plamy. W przypadku wyst±pienia takich objawów stosuje siê nawozy zawieraj±ce ³atwo przyswajalne formy niezbêdnych pierwiastków, czêsto s± to nawozy dolistne, zawieraj±ce np. siarczan magnezu, siarczan cynku, formy chelatowe ¿elaza. Gdy ca³y li¶æ jest bladozielony, ³±cznie z ¿y³kami, to bardziej prawdopodobne, ¿e z powodu braku azotu ni¿ niew³a¶ciwego pH. Je¿eli dodawanie nawozów azotowych nie usuwa problemu i nowe li¶cie pozostaj± blado¿ó³to zielone, mo¿na podejrzewaæ niedobór siarki, poniewa¿ du¿o handlowych nawozów nie zawiera siarki.
Ro¶liny cytrusowe dokarmiamy co dwa tygodnie od kwietnia do koñca pa¼dziernika, najlepiej p³ynnym nawozem wielosk³adnikowym (chyba ¿e s± ¶wie¿o przesadzone - wtedy nie zasilamy ich przez miesi±c). W razie ¿ó³kniêcia m³odych li¶ci stosujemy nawo¿enie dolistne, u¿ywaj±c tych samych nawozów co zwykle, ale w mniejszym stê¿eniu. Zabieg przeprowadzamy rano, gdy promienie s³oneczne nie padaj± bezpo¶rednio na ro¶linê.
Przesadzanie. W pierwszych latach uprawy m³od± ro¶linê nale¿y wiosn± przesadzaæ co roku do doniczki \"o numer wiêkszej\". Starsze przesadza siê co dwa, trzy lata. Kilkuletnie ro¶liny po przesadzeniu nale¿y przyci±æ w celu odm³odzenia i pobudzenia do wzrostu.
Ciêcie. Cytrusy dobrze znosz± ciêcie. Co pewien czas pêdy kilkuletnich okazów warto skracaæ o 1/3 d³ugo¶ci, aby pobudziæ ro¶liny do krzewienia siê i poprawiæ ich pokrój.
Szkodniki. Na cytrusach czêsto wystêpuj± przêdziorki, które ¿eruj± zwykle na spodzie blaszek li¶ciowych oraz w k±tach li¶ci, gdzie snuj± delikatn± pajêczynkê. Zaatakowan± ro¶linê (a tak¿e - profilaktycznie - ka¿d± po przyniesieniu z kwiaciarni) przez trzy tygodnie op³ukujemy co kilka dni pod prysznicem lub przemywamy jej li¶cie roztworem denaturatu (4 ³y¿ki na litr wody). Je¶li przêdziorki zaatakowa³y du¿y okaz, trzeba je zwalczaæ ¶rodkami chemicznymi, np. preparatem Torque 50 WP lub Omite 30 WP. Opryskujemy dwukrotnie, z dwutygodniow± przerw± (owoce mo¿emy zjadaæ dopiero po trzech tygodniach od ostatniego zabiegu). Gro¼ne dla cytrusów s± równie¿ miseczniki, nak³uwaj±ce tkanki ro¶lin i wysysaj±ce z nich soki. Szkodniki te ponadto wydalaj± spad¼, która utrudnia ro¶linom fotosyntezê i oddychanie. Pora¿one egzemplarze s³abo rosn±, a ich li¶cie ¿ó³kn± i opadaj±. Miseczniki niszczymy przemywaj±c li¶cie roztworem denaturatu (tak samo jak przy zwalczaniu przêdziorków) lub usuwaj±c br±zowe miseczki zaostrzonym patyczkiem. Mo¿na te¿ zastosowaæ Actellic 50 EC. Niekiedy na spodzie li¶ci pojawiaj± siê bia³e k³aczki, ¶wiadcz±ce o obecno¶ci we³nowców. Skutki ich ¿erowania s± takie jak w wypadku miseczników, tak samo siê je tak¿e zwalcza. ¦rodki chemiczne nale¿y stosowaæ na zewn±trz mieszkania, np. na balkonie. Ro¶liny mo¿emy wnie¶æ z powrotem po dwóch dniach. Dobre efekty daje regularne zmywanie li¶ci wod± lub denaturatem i wymiana ziemi w doniczce. Najlepiej jest odizolowaæ cytrusy od innych ro¶lin w mieszkaniu, albo przynajmniej utrudniæ przechodzenie do doniczek.
Tom
odpowied¼ z 5 lipca 2004