Badanie wieku drzew jest jednym z zadañ nauki zwanej dendrometri±. Nie ma wiêkszych ró¿nic miêdzy okre¶laniem wieku drzew iglastych i li¶ciastych (pomijaj±c palmy i sagowce - czyli drzewa posiadaj±ce tzw. k³odzinê, a nie pieñ).
Do obliczenia wieku drzew u¿ywaæ mo¿na bardzo ró¿nych metod.
Najprostsz± jest sytuacja, gdy istnieje informacja, kiedy drzewo zosta³o zasadzone. Dotyczy to jednak bardzo nielicznych przypadków oraz w wiêkszo¶ci drzew zdecydowanie m³odych.
Kolejnym sposobem jest metoda porównawcza - obserwuj±c przyrost masy drzewa w okresie np. kilkunastu lat mo¿na pokusiæ siê o mniej, czy bardziej dok³adne okre¶lenie jego wieku. Mo¿na tu równolegle prowadziæ obserwacje drzew m³odszych i starszych, co pozwoli dokonaæ bardziej dok³adnych wyliczeñ (bywa to równie¿ zwodnicze, bo na przyrost istotny wp³yw maj± panuj±ce w danym roku warunki - temperatura, opady, nas³onecznienie).
Innym sposobem jest metoda wêgla radioaktywnego C14, ale aby by³a wiarygodna, nale¿a³oby za³o¿yæ, ¿e wêgiel znajduje siê w okre¶lonym miejscu w drzewie od pocz±tku jego wzrostu (bez wzajemnego przenikania ze starszych do m³odszych warstw i odwrotnie).
Najbardziej wiarygodn± metoda jest obliczanie wieku na podstawie s³ojów (przyrostów rocznych). Poniewa¿ przyrost drewna jest bardziej dynamiczny na pocz±tku sezonu, powsta³e komórki s± wiêksze, ni¿ te tworz±ce siê w okresie pó¼niejszym. Ma to istotny wp³yw na zabarwienie s³ojów, które s± na przemian ja¶niejsze i ciemniejsze. Ka¿da taka para na przekroju drzewa to (zazwyczaj) dowód rocznego przyrostu. Po ¶ciêciu drzewa policzenie jego wieku jest stosunkowo proste, ale trudniej to wykonaæ na ¿ywym organi¼mie, w taki sposób aby mu zbytnio nie zaszkodziæ. Opracowano metodê badania przy u¿yciu tomografii komputerowej (podobnie jak np. przy badaniach mózgu), ale jest ona bardzo kosztowna. Najbardziej popularna metoda polega na zastosowaniu sondy Presslera (jest to wydr±¿ony w ¶rodku ¶wider, d³ugi na ok. 50 cm, pobieraj±cy próbkê drewna o ¶rednicy 4 mm. Pozwala to okre¶liæ w miarê dok³adnie wiek drzewa, którego ¶rednica jest maksymalnie równa 1 m. Przy grubszych drzewach trzeba uciec siê do skomplikowanych wyliczeñ, które pozwol± w miarê dok³adnie wyliczyæ ich wiek. Jest jednak parê problemów, które nale¿y wzi±æ pod uwagê. Zdarza siê, ¿e drzewa wytwarzaj± wiêcej ni¿ 1 s³ój w ci±gu roku ( w zmiennym klimacie bywa, ¿e drzewa produkuj± do 3-4 s³ojów w jednym sezonie. Bywa równie¿ tak, ¿e w ekstremalnie niekorzystnych warunkach drzewa nie przyrastaj± w ogóle w danym roku. Ponadto po osi±gniêciu pewnego wieku drzewa zaczynaj± rosn±æ wolniej, przez co s³oje robi± siê coraz wê¿sze. Trafiaj± siê równie¿ przypadki szczególne - badacze amerykañscy znale¼li 5-cm siewkê choiny Martensa, która nie wytworzy³a jeszcze ani jednego s³oja w wieku 20 lat. Z kolei pewien zbadany egzemplarz jod³y wonnej, wysoko¶ci 1,2 m i ¶rednicy 2,5 cm ¿y³ ju¿ oko³o 100 lat i mia³ tyle¿ s³oi.
Najstarszy znanym drzewem, które ¶ciêto, aby okre¶liæ jego wiek, by³a niepozorna sosna d³ugowieczna -
Pinus longaeva. Okaza³o siê, ¿e mia³a 4995 s³oi - szkoda staruszki - by³a za ¿ycia jednym z najstarszych organizmów na Ziemi.
Prawde powiedziawszy to nie wiem od czego zacz±æ..
Mo¿e pierwsze bêd± podziêkowania..!!!
DZIÊKUJÊ za udzielenie mi odpowiedzi na pytanie..!:)
Mam jeszcze jedno, dotycz±ce obliczania wieku drzew..
Czy mo¿na obliczyæ wiek drzewa na podstawie liczby okó³ek ga³êzi..?
Pani Moniko,
Niestety, sprawa datowania wieku na podstawie okó³ków [ang. whorl] jest mi w zasadzie nieznana. Przeszuka³em internet i to co znalaz³em
przesy³am [po angielsku].
Z zawartych tam informacji wynika, ¿e mo¿na datowaæ wiek na podstawie przyrostów dolnych ga³êzi [o ile siê zachowa³y] - zgodnie z regu³±: 1 przyrost - 1 rok. Podobnie dla niektórych rodzajów, np. Pinus = sosna, mo¿na zliczyæ okó³ki i w ten sposób okre¶liæ wiek drzewa.
Metoda na pewno jest przybli¿ona, gdy¿:
- niektóre gatunki wytwarzaj± wiêksz± liczbê okó³ków w ci±gu roku [np. niektóre ¶wierki w korzystnych warunkach na m³odocianym przewodniku wytwarzaj± w tym samym roku po kilka okó³ków],
- w przypadku utraty przewodnika niekiedy mija kilka lat zanim drzewo wytworzy nowy [typowy przyk³ad - jod³a],
- bywaj± lata [ekstremalne pod wzglêdem pogodowym] gdy drzewa nie wytwarzaj± przyrostów.
Ponadto daje siê zastosowac do m³odych drzew, gdy¿ starsze trac± nie tylko ga³êzie, ale wszelkie ¶lady po pierwszych okó³kach.
Mo¿e to rozwi±¿e Pani problem.