Fascynuj±cy paso¿yt2003-12-29
Chocia¿ sama zielona i zdolna do fotosyntezy wykorzystuje drzewa by pozyskiwaæ wodê i sole mineralne oraz ¶wiat³o s³oneczne którego zawsze jest wiêcej w koronach drzew ni¿ u ich stóp.
Mowa oczywi¶cie o Jemiole (Viscum) nale¿±cej do rodziny jemio³owatych (viscaceae) z podklasy ró¿owych (rosidae). Rodzaj ten obejmuje ponad 90 gatunków rosn±cych w ciep³ym i umiarkowanym klimacie naszego globu, z tego w Polsce znamy tylko jeden - Jemio³a pospolita (Viscum album) w trzech podgatunkach:- Viscum album subsp. album - Jemio³a pospolita typowa - paso¿ytuje na niektórych drzewach li¶ciastych (topole, wierzby, brzozy, graby, lipy, kasztanowce oraz sosny) - jest najbardziej rozpowszechniona w naszym kraju,
- Viscum album subsp. abietis - Jemio³a pospolita jod³owa - porasta tylko jod³y,
- Viscum album subsp. austriacum - Jemio³a pospolita rozpierzch³a - paso¿yt sosen i ¶wierków
 Jemio³a jest ro¶lin± dwupienn±, to znaczy, ¿e na jednym krzaczku znajdziemy kwiaty wy³±cznie ¿eñskie a na drugim wy³±cznie mêskie. Na naszych drzewach przewa¿aj± krzewy ¿eñskie.
Krzewinka kwitnie w marcu i kwietniu wytwarzaj±c kwiaty w k±tach pomiêdzy wide³kowato rozga³êzionymi pêdami. Poniewa¿ jemio³a rozga³êzia siê w³a¶nie w taki dychotomiczny sposób, co roku wytwarzaj±c nowe pary ga³±zek, ³atwo okre¶liæ jej wiek na podstawie ich liczby, a ¿yæ mo¿e ona nawet powy¿ej 50 lat!
Jemio³a ma niepozorne kwiaty o mi³ym zapachu i bardzo du¿ej ilo¶ci nektaru, a jej owocami s± jednonasienne, bia³e lub ¿ó³tawe jagody wype³nione kleistym mi±¿szem. Odpowiedzialne za rozprzestrzenianie siê tej ro¶liny s± ptaki ¿ywi±ce siê owocami w³a¶nie. Wydalaj±c niestrawione nasiona na okolicznych drzewach umo¿liwiaj± jemiole ekspansjê.
Jedna ro¶lina na drzewie nie jest w stanie mu w³a¶ciwie zaszkodziæ, jednak kilkana¶cie, lub wiecej mo¿e drzewo znacznie os³abiæ czyni±c je nieodpornym na ataki grzybów, lub wrêcz zabiæ poprzez pobieranie zbyt wielkiej ilo¶ci wody.
Nietypowy sposób od¿ywiania jemio³y polega bowiem na wytwarzaniu sieci ssawek (tzw Haustoria (haustorium l.poj.) - od ³ac. pompowaæ wodê) wrastaj±cych w pêd ¿ywiciela i pobieraj±cych mikroelementy bezpo¶rednio z jego wi±zek przewodz±cych.
Dziwna ta ro¶lina ju¿ od czasów najdawniejszych kojarzy³a siê z darem niebios i kojarzona by³a z p³odno¶ci±, szczê¶ciem i powodzeniem.
Byæ mo¿e przypisywano jej magiczne w³a¶ciwo¶ci ze wzglêdu na nietypowy sposób rozmna¿ania, a mo¿e dlatego, ¿e w wielu krajach Europy jest jedyn± ro¶lin± paso¿ytuj±c± na drzewach, w dodatku wyj±tkowo ³adn±?
Najstarsze informacje o jej specjalnych w³a¶ciwo¶ciach pochodz± od Celtów, dla których wszystko co zwi±zane z drzewami mia³o wymiar ¶wiêto¶ci, zapewne by³o tak te¿ z jemio³± która, gdy niemal wszystkie drzewa trac± li¶cie, pozostaje zielona.
Obecnie jemio³a kojarzona jest najsilniej ze ¶wiêtami i zwyczajem ca³owania pod jej ga³±zk±. Drugi z tych zwyczajów silnie zwi±zany z przekonaniem o p³odno¶ci na któr± jemio³a ma wyj±tkowo dobry wp³yw oraz jej "szczê¶liwej mocy" pochodzi prawdopodobnie z Anglii i znany by³ ju¿ w XVIIw.
Natomiast pierwszy ze zwyczajów jest klasycznym przyk³adem przejêcia wierzeñ przedchrze¶cijañskich przez ko¶ció³ - jemio³a zosta³a zaakceptowana jako symbol zwyciêstwa ¿ycia nad ¶mierci± - dzia³o siê tak zawsze z tymi wierzeniami które by³y w¶ród ludzi wyj±tkowo silne - czego nie mo¿esz zwalczyæ - pokochaj ;)
"Bez jemio³y roczek go³y" - mawia³y przecie¿ nasze babcie, dlatego przed koñcem roku krzewinka musia³a siê znale¼æ w ka¿dym domu.
Oprócz w³a¶ciwo¶ci stricte magicznych jak np. ochrona przed z³ymi czarami i po¿arem mia³a jemio³a byæ tak¿e nieocenionym lekiem na wiele schorzeñ i problemów, przede wszystkim uwa¿ano j± za najlepszy lek na padaczkê.
I jak to zwykle siê okazuje w m±dro¶ciach ludowych tkwi ziarno prawdy.
Jemio³a zawiera wiele zwi±zków zarówno leczniczych jak i truj±cych - dlatego nie jest zalecane "samodzielne zio³olecznictwo jemio³owe".
Sk³adniki jemio³y dzia³aj± rozszerzaj±co na naczynia wieñcowe i kapilarne mózgu, obni¿aj± ci¶nienie krwi, usprawniaj± jej obieg i wzmacniaj± miêsieñ sercowy. Dzia³aj± moczopêdne, wzmagaj± przemianê materii i wzmacniaj± ogólnie ca³y organizm.
Najbardziej popularnym ze ¶rodków jest intrakt - wyci±g alkoholowy ze ¶wie¿ego ziela jemio³y bia³ej (Intractum Visci albi). Jednak spotyka siê j± tak¿e w suchych mieszankach zio³owych i lekach.
Je¿eli masz na swoim koncie ciekawe opracowanie (nawet je¶li to wypracowanie szkolne) na temat drzew, pochwal siê nim, mo¿e je opublikujemy!
|
