KUPILI¦MY! -- I CO DALEJ?
(uwagi praktyczne)2003-04-22
Sadzenie drzew i krzewów w ogrodzie jest inwestycj± na kilka lub kilkana¶cie lat. Od jako¶ci posadzonych ro¶lin zwykle zale¿y nasz sukces a czêsto i zwi±zane z tym nak³ady finansowe i pracy.
ZAKUP RO¦LIN
Kupione sadzonki drzew lub krzewów ozdobnych musz± byæ dobrej jako¶ci a wiêc:
- zdrowe (wolne od chorób i szkodników),
- nie przesuszone (czêsto przy zakupach na targowiskach),
- nie przemarzniête (zw³aszcza korzenie przy wiosennym zakupie),
Sadzonki radzimy kupowaæ:
- W profesjonalnych punktach sprzeda¿y, gdzie ro¶liny s± nale¿ycie pielêgnowane (podlewane, nawo¿one, i zabezpieczane na zimê) i w³asciwie oznakowane a personel wykazuje pe³n± znajomo¶æ sprzedawanych ro¶lin (wie co sprzedaje), ¿eby po miesi±cach lub latach nie okaza³o siê, ze kupili¶my nie to co chcieli¶my. Nale¿y ¿±daæ informacji o ro¶linach,
- Produkowane i sprzedawane w pojemnikach (doniczkach), dotyczy to obowi±zkowo iglaków. Zdarza siê, ¿e nieuczciwi sprzedawcy wykopuj± z gruntu i sadz± ro¶liny do doniczek tu¿ przed sprzeda¿±,
- Najlepiej polskiej produkcji, gdy¿ te s± najlepiej przystosowane do naszych warunków klimatycznych. Rozmaite "wynalazki" (czêsto reklamowane) z regu³y nie sprawdzaj± siê. Unikaæ kupna w punktach sprzeda¿y wysy³kowej, u przygodnych handlarzy i w innych niepewnych miejscach, nawet za ni¿sz± cenê.
- Pamiêtajmy kupujmy to co chcemy ale sadzenie wybranych ro¶lin tylko dlatego, ¿e nam siê podobaj± mo¿e byæ zawodne, je¿eli nie znajd± one odpowiednich warunków w naszym ogrodzie
WYMAGANIA SIEDLISKOWE
Poszczególne gatunki ro¶lin ozdobnych wymagaj± okre¶lonych warunków, w których rosn± najlepiej.
- Wiêkszo¶æ ro¶lin iglastych i li¶ciastych posiada przeciêtne wymagania glebowe.
- ¯yznej , próchnicznej gleby wymagaj± magnolie, ró¿e, milin amerykañski, ¶wierki, ognik szkar³atny a ¿yznej i wilgotnej - wierzby miniaturowe, jod³y i cyprysiki.
- Na glebach ubogich znakomicie sobie radz± ja³owce (zw³aszcza pospolite), sosny: czarna i kosodrzewina oraz brzozy, tawu³y i ¶nieguliczki.
- Do ro¶lin wymagaj±cych gleb kwa¶nych nale¿± wrzosy i wrzo¶ce, azalie, rododendrony , pieris, kalmie i inne wrzosowate. Kwa¶ne pod³o¿e mo¿na uzyskaæ mieszaj±c miejscow± ziemiê z torfem kwa¶nym ( pH 3,5 - 4,5 ) przeciêtnie w stosunku 1:1 lub wykorzystaæ roz³o¿on± ¶ció³kê le¶n± (lecz kwa¶n±).
- Na glebach wapiennych (zasadowych) dobrze rosn± cisy, laurowi¶nie, derenie, wisterie, ostrokrzewy, cyprysiki Lawsona, niektóre gatunki ja³owców oraz sosna czarna i ¿ywotnik wschodni ( biota ). Dobrze rosn± równie¿ berberysy, budleje, ¿ylistki, perukowce, ja¶minowce i piêciorniki krzewiaste.
- Wiêkszo¶æ ro¶lin wymaga stanowisk s³onecznych lub pó³cienistych. Dobrego nas³onecznienia wymagaj± ja³owce, sosny, ¶wierki a tak¿e ro¶liny o barwnych (¿ó³tych, czerwonych, pstrych ) li¶ciach, gdy¿ wtedy ³adniej siê wybarwiaj±.
- Stanowiska zacienione znosz± cisy , ¿ywotnikowiec japoñski, mikrobiota. W cieniu dobrze rosn± rododendrony, runianka, ostrokrzewy, wawrzynki a z pn±czy bluszcze, kokornaki i hortensja pn±ca.
- Niektóre ro¶liny, zw³aszcza w m³odym wieku, wymagaj± zimowego okrycia. Nale¿± do nich przede wszystkim magnolie, rododendrony, azalie japoñskie, ostrokrzewy, ogniki, cyprysiki, ¶wierk bia³y ( Conica, Laurin, Alberta Globe ) oraz bez wzglêdu na wiek wrzosy i wrzo¶ce a tak¿e ró¿e i budleje. Do okrycia nadziemnych czê¶ci ro¶lin mo¿na wykorzystaæ s³omê, ga³±zki drzew iglastych, worki reszlowe i ewentualnie tekturê falist±. Nie zalecamy u¿ywania folii. Czê¶æ podziemn± ( korzenie ) ro¶liny zabezpieczamy przede wszystkim kopczykiem z ziemi, ¶ció³ki lub kory. Nie u¿ywaæ do tego celu obornika
- Ro¶liny wra¿liwe ma mróz nale¿y sadziæ w miarê mo¿liwo¶ci,w miejscu zacisznym, os³oniêtym od silnych wiatrów (zw³aszcza wschodnich).
- Niektóre iglaste w okresie zimowym zmieniaj± barwê (brunatniej±).Jest to zjawisko normalne i po rozpoczêciu wegetacji powraca ich naturalny kolor.
WYSADZANIE RO¦LIN
- Ro¶liny produkowane i sprzedawane w pojemnikach (doniczkach) mo¿na wysadzaæ przez ca³y rok (za wyj±tkiem zimy), uzyskuj±c praktycznie stuprocentowe przyjêcia.
- Przed posadzeniem wstawiæ ro¶liny w doniczkach na kilkadziesi±t minut do wody w celu dobrego namoczenia bry³y korzeniowej lub obficie podlaæ.
- Wykopaæ do³ek o ¶rednicy i g³êboko¶ci przynajmniej dwukrotnie wiêkszej od bry³y korzeniowej. ¦ciany do³ka nie powinny byæ g³adkie i zbite. W przypadku s³abszej gleby i wiêkszych wymagañ pokarmowych ro¶liny do³ek powinien byæ znacznie wiêkszy, a na jego dno i woko³o ro¶liny nale¿y nasypaæ ¿yznej ziemi (kompostowej lub próchnicznej ogrodowej). Przy sadzeniu nie nale¿y dodawaæ ¶wie¿ego obornika ani ¿adnych nawozów mineralnych.
- Wyj±æ ro¶linê z pojemnika nie uszkadzaj±c bry³y korzeniowej. Je¿eli na powierzchni bry³y korzenie tworz± rodzaj "filcu" lub gêst± siatkê nale¿y je delikatnie rozlu¼niæ palcami.
- Umie¶ciæ ro¶linê w do³ku na tak± g³êboko¶æ jak ros³a w pojemniku (wierzby i powojniki ok. 5 cm g³êbiej), zasypaæ do³ek sypk± ziemi±, obcisn±æ (uwaga : magnolie nie znosz± silnego uciskania bry³y korzeniowej) oraz obficie podlaæ ( nawet podczas deszczu). Wskazanym jest uformowanie z ziemi wokó³ ro¶liny rodzaju p³ytkiej "misy" co zapobiegaæ bêdzie rozp³ywaniu siê wody przy podlewaniu.
- Po¿±dane jest wy¶ció³kowanie gleby dooko³a posadzonej ro¶liny, najlepiej kor± drzew iglastych. Pozwoli to na zachowanie wilgotno¶ci i struktury gleby i ograniczy wzrost chwastów.
- Ro¶liny z go³ym korzeniem (np. li¶ciaste ¿ywop³otowe, ró¿e itp) nale¿y sadziæ jesieni± lub wczesn± wiosn±. Zwróciæ szczególn± uwagê aby nie przesuszyæ korzeni (np w czasie transportu) .Przed sadzeniem wskazanym jest przez 1–2 godziny namoczyæ korzenie w wodzie ale nie wolno ich wyp³ukiwaæ. W wykopanym do³ku lu¼no roz³o¿yæ korzenie, zasypaæ je sypk± ziemi± i ucisn±æ. Je¿eli korzenie s± bardzo d³ugie to lepiej je nieco przyci±æ ni¿ zawin±æ w ziemi Po posadzeniu obficie podlaæ.
Uwaga: Je¿eli ro¶liny nie s± wysadzane bezpo¶rednio po zakupieniu nale¿y je przetrzymywaæ na dworze (najlepiej w miejscu zacienionym) i systematycznie podlewaæ. Ro¶liny z go³ym korzeniem przydo³owaæ.
W przypadku przechowywania przez zimê ro¶lin w doniczkach nale¿y równie¿ pozostawiæ je na dworze i odpowiednio zabezpieczyæ przed mrozem (zw³aszcza korzenie).
PIELÊGNACJA RO¦LIN
Sposób pielênacji ro¶lin ozdobnych jest ró¿ny dla poszczególnych gatunków, dlatego te¿ ograniczamy nasze wskazówki do ogólnych zasad.
- Przez kilka tygodni (zw³aszcza przy wiosennym lub letnim sadzeniu) nale¿y sprawdzaæ wilgotno¶æ gleby i uzupe³niaæ jej braki, bowiem przelotne deszcze nie s± skuteczne. Przestrzegaæ nale¿y zasady: podlewaæ rzadziej lecz bardzo obficie. Szczególnie wa¿ne jest dobre podlanie ro¶lin przed zamarzniêciem ziemi, gdy¿ ro¶liny (zw³aszcza iglaste) zimuj±ce bez dostatecznego zapasu wody ³atwiej przemarzaj± oraz mog± wysychaæ na przedwio¶niu.
- Ciêcie krzewów li¶ciastych wykonujemy wiosn± (np.¿ywop³otowe, ró¿e, wierzby itp). Nie ci±æ krzewów na zimê. Sposób ciêcia i formowania jest ró¿ny dla poszczególnych gatunków a nawet odmian. Niektóre ro¶liny ¼le znosz± ciêcie. Krzewy i drzewa iglaste oraz inne zimozielone nie wymagaj± ciêcia po posadzeniu.
- Nawo¿enie ro¶lin rozpoczynamy w kwietniu i powtarzamy je 2-3 krotnie, najpó¼niej do pocz±tku lipca daj±c ³±cznie po oko³o 3 dag/m.kw.nawozu wielosk³adnikowego (Azofoska, Fructus, Mis, itp) rozsypuj±c go wokó³ ro¶liny tak szeroko jak siêga koronka i podlewamy wod± lub przygrzebujemy ziemi±. Nowoczesnym, bardzo dobrym nawozem jest Osmocote Plus, którego jednorazowe wiosenne zastosowanie zapewnia w³a¶ciwe od¿ywianie ro¶lin przez ca³y okres wegetacji. Po zastosowaniu nawozów ro¶liny nale¿y podlaæ.
Uwaga: ro¶liny nowoposadzone nawozimy bardzo ostro¿nie, dopiero po up³ywie 4 - 6 tygodni od posadzenia (po ich przyjêciu siê) stosuj±c po³owê zalecanej dawki. Ro¶liny posadzone jesieni± nawozimy dopiero wiosn± (po widocznych oznakach wzrostu).
Dla ro¶lin wymagaj±cych gleb kwa¶nych stosujemy specjalne nawozy nie zawieraj±ce wapnia odkwaszaj±cego pod³o¿e. Nale¿y unikaæ nawo¿enia gnojowic± lub tzw. "kurzakiem", gdy¿ przy niew³a¶ciwym zastosowaniu spowodujemy wiêcej szkody ni¿ po¿ytku. "Z dwojga z³ego" lepiej jest nie donawoziæ ni¿ przenawoziæ ro¶liny.
- Ochrona ro¶lin przed chorobami i szkodnikami wymaga szczególnej uwagi i w razie potrzeby nale¿y zasiêgn±æ porady z dostêpnej literatury lub od fachowców. Nie wszystkie ¶rodki owadobójcze niszcz± wszystkie owady i ich stadia rozwojowe za¶ grzybobójcze nie s± skuteczne na wszystkie choroby. Czêstym b³êdem jest zastosowanie zbyt du¿ego stê¿enia ¶rodka ochrony ro¶lin i dochodzi wtedy do zniszczenia ro¶lin.
- Pielêgnacja krzewów wysadzonych do donic i skrzyñ wymaga du¿ej troski w zakresie podlewania, nawo¿enia a zw³aszcza zabezpieczenia korzeni przed przemarzniêciem zim±.Dobrym sposobem ochrony przed przemrzniêciem jest zakopanie na zimê donicy wraz z rosn±c± w niej ro¶lin± do gruntu.
- Powa¿ne uszkodzenia krzewów a zw³aszcza ma³ych iglakow mog± wyrz±dziæ psy (ale nie suczki). Chc±c uchroniæ krzewy przed obsikiwaniem przez psy nale¿y je os³oniæ ustawiaj±c w odpowiedniej odleg³o¶ci druciane rusztowania , siatki itp. a najlepiej nie wpuszczaæ psów do ogrodu.
Szczegó³owe informacje dotycz±ce wymagañ siedliskowych, pielêgnacji oraz zastosowania i walorów zdobniczych poszczególnych gatunków i odmian ro¶lin ozdobnych mo¿na znale¼æ w ogólnie dostêpnej literaturze fachowej.
Je¿eli masz na swoim koncie ciekawe opracowanie (nawet je¶li to wypracowanie szkolne) na temat drzew, pochwal siê nim, mo¿e je opublikujemy!
|
