Drzewa i Krzewy - internetowy leksykon przyrodniczy

Przejdź do:

Archeopterysy i kordaity - pierwsze drzewa świata

Pierwsze drzewa świata to paprociowe archeopterysy i nagonasienne kordaity. Kordaity, nazwane na cześć odkrywncy (A.K.J. Corda, botanik czeski) pojawiły się pod koniec karbonu, a wyginęły z końcem permu. Miały one wysmukły pień z miękiszowym rdzeniem poprzedzielanym poprzecznie soczewkowatymi komorami powietrznymi. Korona była bogato rozgałęziona, a liście długie, lancetowate, przypominające liście kukurydzy. Kordaity wytwarzały kwiatostany. Rosły na olbrzymim terenie który dziś rozbity jest na kilka kontynentów, nawiększe ich skupiska odkryto na terenie dzisiejszej Rosji, w okolicach Syberii. Ich tolerancja klimatyczna była olbrzymia, jednak dominowały na terenach półkuli północnej, było to ponad 200mln lat temu, a kontynenty ziemskie zlepione były wówczas w jeden wielki, rozciągający się od bieguna, do bieguna kontynent: Pangeę.

Kordaity pozostawiły bogatą spuściznę w postaci skamielin, uważa się je za przodków dzisiejszych drzew iglastych, chociaż żadna linia bezpośrednich potomków koradiatów nie przetrwała do dziś.

zobacz skamieniałe liście - www.geocraft.com

Natomiast rośliny o pokroju drzew istniały już wcześniej. Były to ogromne drzewiaste widłaki, skrzypowe (lepidofity), paprocie tworzące tzw. lasy karbońskie. Jednak w sensie botanicznym nie były to drzewa, lecz byliny. Roślinność ta odegrała bardzo ważną rolę, gdyż z niej głównie utworzyły się pokłady węgla.

galeria skamielin z Karbonu - museum.gov.ns.ca

Paprotniki kopalne:

Historia rozwoju drzew:

					Człowiek	Czwartorzęd	Era kenozoiczna początek 65 mln lat temu
						Trzeciorzęd	Era kenozoiczna początek 65 mln lat temu
						Kreda	Era mezozoiczna początek 250 mln lat temu
						Jura
						Trias
						Perm	Era paleozoiczna początek 570 mln lat temu
						Karbon
						Dewon
						Sylur
						Ordowik, Kambr
Glony zielone	Psylofity	Paprocie, widłaki skrzypowe	Paprotniki nago- -nasienne	Drzewa nagonasienne	Drzewa okryto- -nasienne
		Byliny drzewo- -podobne	Archeo- -pterysy, Kordaity	Miłorzębowe, szpilkowe	Liściaste

na górę^

Historia i rozwój lasów europejskich

Większość drzew, które dziś spotykamy w lasach to rośliny pochodzenia trzeciorzędowego (patrz tabela powyżej).
Przed trzeciorzędem w Europie klimat był na tyle ciepły, że rosły tu głównie lasy tropikalne. W skutek następującego obniżenia temperatur lasy zaczęły przypominać składem dzisiejsze drzewostany europejskie, jednak nie trawało to do dziś.
Prawie dwa miliony lat temu na naszych terenach większość drzew stanowiły gatunki dziś porastające Europę wkrótce większość z nich wyginęła w czwartorzędzie.
Wtedy kontynent europejski był pod wpływem zlodowaceń (kliku, przerywanych ociepleniami) które w znaczącym stopniu obniżyły temperatury i uniemożliwiły życie wielu gatunkom drzew i krzewów. Europa na początku czwartorzędu (Plejstocen, epoka lodowcowa) to głównie lodowce, obszar porośnięty tundrą i kilka oaz ciepła gdzie przetrwały nieliczne gatunki roślin królujących nad kontynentem w poprzednim okresie geologicznym.
Kiedy w holocenie (druga połowa czwartorzędu, ok 10 000 lat temu) lodowce cofnęły się ostatecznie z naszego kontynentu okazało się, że przy życiu pozostały głownie rośliny o małych wymaganiach takie jak: brzozy, wierzby, sosny. To właśnie brzoza i sosna były drzewami które opanowały ziemię na blisko 3000 lat!
Pod koniec okresu ich panowania klimat znów zaczął się ocieplać, a pałeczkę przejęły napierw zarośla leszczynowe, a następnie roślinność stepowa. 5000 lat temu nasi przodkowie spacerowali już wśród dębów, jodeł i świerków. A 3000 lat wstecz mogli już podziwiać jodły, buki, graby.

Około 2000 lat temu rozpoczął się okres subatlanycki, trwający do dziś. Obecnie najwięcej w Europie mamy jodeł i buków, a w cieplejszych miejscach dominują dęby, brzozy i topole.
Przez cały okres panowania poszczególnych drzew oczywiście obecne były również na tych terenach spotykane i dziś drzewa takie jak lipy, jesiony, wiązy itp. Ale dotychczas nie udało im się w warunkach naturalnych rozprzestrzenić się w większym stopniu. W dzisiejszych czasach na stan jakościowy i ilościowych lasów w największym stopniu wpływa działalność człowieka, toteż tak wielki mamy odsetek świerów i sosen tworzących monokultury, które dostarczają drewna szybko i nie mają dużych wymagań, jednak mają wiele braków z punktu widzenia biologii.

Dopiero stosunkowo niedawno, bo w XIX w. rozpoczęto racjonalizować gospodarkę leśną i zalesiać tereny ogołocone przez człowieka, a zaledwie kilkadziesiąt lat temu zdano sobie sprawę z faktycznego stanu równowagi naturalnej i stopnia w jakim została przez człowieka zachwiana rabunkową gospodarką leśną.

na górę^

Miłorząb - żywa skamielina

Miłorząb, zwany „żywą skamieliną” jest najstarszym istniejącym gatunkiem drzewa. Występował w lasach ery mezozoicznej i przetrwał do czasów współczesnych. W okresie trzeciorzędu - około trzydziestu milionów lat temu - był szeroko rozpowszechniony na kuli ziemskiej. W stanie naturalnym przetrwał w lasach na południu Chin. Od XI wieku jest uprawiany w Chinach, Japonii, Korei. Często sadzony jest przy świątyniach, japończycy otaczają miłorząb szczególnym szacunkiem traktując go jak drzewo święte.

Miłorząb dorasta do 40 m wysokości i 12 m obwodu pnia. Żyje długo, bo do 2000 lat. Drzewa są dwupłciowe. Nasienie znajduje się w osnówce, przypominającej żółtą śliwkę. Osnówka po dojrzeniu jest miękka i cuchnąca. Natomiast opiekane nasiona (jądro) są w Chinach zaliczane do przysmaków. Uważa się, że ułatwiają trawienie i łagodzą skutki nadużycia alkoholu.

Liście miłorzębu są wachlarzowate, zielone, a jesienią pięknie żółte.

na górę^